Rytuały są centralnym punktem mojej pracy. .Projektuję i prowadzę osobiste, świeckie ceremonie pogrzebowe, zgodnie z życzeniami, estetyką i indywidualnymi potrzebami osoby zmarłej oraz jej bliskich.
We współczesnych rodzinach często spotykają się bardzo różne perspektywy na życie i jego sens. . Czasem tradycja lub kontekst religijny spotykają się z potrzebą stworzenia czegoś osobistego dla konkretnej osoby. Na szczęście możliwe — i piękne — jest budowanie mostów i tworzenie wspólnoty, obejmującej wszystkie nasze różnice. Jestem wdzięczna, gdy mogę wejść w pełen szacunku dialog i współpracę z otwartymi osobami, niezależnie od ich duchowej ścieżki.
W sprawie ceremonii pogrzebowych i projektowania rytuałów zapraszam do kontaktu mailowego. .
Możesz się ze mną skontaktować, jeśli:
Bliska Ci osoba zmarła, a Ty odpowiadasz za organizację pogrzebu.
Być może szukasz wsparcia w procesie przygotowania pochówku i ceremonii pożegnalnej. Mogę pomóc Ci odnaleźć się w procedurach branży pogrzebowej, zrozumieć Twoje prawa i obowiązki, a na podstawie naszych rozmów stworzyć wyjątkową, osobistą ceremonię, która będzie honorować wartości, estetykę i duchowość Waszej rodziny.
Zdiagnozowano u Ciebie chorobę nieuleczalną lub w inny sposób zetknęłaś/-eś się ze świadomością własnej śmiertelności.
Może chcesz świadomie kształtować czas, który pozostał, i zadbać o swoje dziedzictwo. Mogę wesprzeć Cię w planowaniu ceremonii pogrzebowej lub tzw. “ceremonii życia” – sposobu na podsumowanie tego, co przeżyłaś/-eś, i pożegnanie z bliskimi.
Straciłaś/-eś kogoś bliskiego wiele lat temu i chcesz teraz poświęcić tej stracie uwagę i troskę.
Osobisty rytuał może pomóc uhonorować tę osobę i świadomie włączyć ją w historię Twojego życia, bez względu na to, ile czasu minęło.
Znajdujesz się w punkcie zwrotnym życia, który nie wiąże się ze śmiercią fizyczną.
Każda zmiana niesie w sobie pożegnanie z tym, co było, i powitanie tego, co nowe. Choć skupiam się głównie na ceremoniach pogrzebowych i pożegnalnych, od czasu do czasu projektuję i prowadzę rytuały związane z innymi wydarzeniami życiowymi – narodzinami dziecka, okrągłymi urodzinami, końcem związku, przejściem na emeryturę, zmianą pracy czy przeprowadzką.
JAK WYGLĄDAJĄ OSOBISTE CEREMONIE POŻEGNANIA
Choć ciało lub prochy osoby zmarłej muszą, zgodnie z polskim prawem, zostać pochowane na cmentarzu, sama ceremonia pożegnalna może odbyć się w dowolnym miejscu. Najpiękniej jest wybrać przestrzeń, która miała znaczenie dla osoby zmarłej i dla Waszej wspólnoty. Prowadziłam ceremonie w kaplicach, kinach, galeriach sztuki, przedszkolach, prywatnych domach i ogrodach, a także w plenerze – w lasach, na łąkach, nad brzegami rzek, jezior i morza.
Staram się angażować bliskich w kluczowe elementy ceremonii – pisanie i czytanie tekstów, wybór i/lub wykonanie muzyki, przygotowanie dekoracji, niesienie trumny lub urny. Te gesty służby są wyrazem miłości i sposobem na podtrzymanie więzi z osobą, która odeszła. Wierzę, że aktywny udział może wspierać żałobę – pomaga odzyskać poczucie sprawczości i wyjść z bezradności. Tworzenie piękna pozwala nam objąć smutek.
Projektując rytuały, opieram się na praktyce RISE – metodzie łączącej psychologię żałoby i antropologię kultury, którą opracowałam razem z Janem S. Möllersem i Vereną Ries. Nasze doświadczenia zebraliśmy w RISE Ritual Design Toolkit, a podczas warsztatów uczymy, jak pracować z tą metodą w praktyce.
Możesz również zobaczyć, jak wygląda moje podejście do rytuałów osobistych w serii dokumentalnej Migranci, gdzie w jednym z odcinków pokazana jest ceremonia pogrzebowa, którą prowadziłam w prywatnym ogrodzie.
DLACZEGO RYTUAŁY SĄ WAŻNE
W każdym ludzkim życiu pojawiają się okresy ciągłości oraz chwile głębokiej zmiany. Strata bliskiej osoby często stanowi punkt zwrotny w naszej historii.
Rytuały mogą pomóc w zrozumieniu tych przemian, w adaptacji do straty i w stopniowym włączaniu żałoby w codzienne życie. Tradycyjne rytuały nie zawsze są dziś dla nas dostępne lub znaczące. Potrzebujemy więc nowej kultury rytuałów – takiej, która czerpie z bogactwa tradycji, ale przekłada jej istotę na współczesne realia. Nowe rytuały mogą nas wzmacniać i wspierać, zwłaszcza w konfrontacji ze śmiercią.
DLACZEGO POTRZEBUJEMY NOWEJ KULTURY ŻAŁOBY
Żyjemy w czasach głębokich przemian. W obliczu zmian klimatycznych, pandemii, wojen, rosnących podziałów społecznych i wzrostu ruchów antydemokratycznych, wiele osób utraciło podstawowe poczucie bezpieczeństwa, a czasem nawet nadzieję na przyszłość wartą życia.
Radzenie sobie ze stratą i towarzyszącym jej lękiem to jedno z najtrudniejszych zadań, przed jakimi stajemy. W obliczu straty kluczową umiejętnością – a może wręcz sztuką – jest zdolność do świadomego i czułego zadbania o siebie i innych. Żałoba nie jest wyłącznie doświadczeniem indywidualnym. Jest też procesem zbiorowym, społecznym. W przestrzeni rytuału, poprzez symboliczne działania we wspólnocie, ćwiczymy to, co daje nam zasoby na przyszłość – na wszystkie zmiany, które jeszcze nadejdą.
REKOMENDACJE
“Anja to osoba o niezwykłej uważności, delikatności i sile. Pomogła i przeprowadziła mnie przez pożegnanie Mamy — moment, którego bardzo się bałem i który długo odkładałem. Dzięki Anji dzień pożegnania okazał się czasem głębokiego połączenia z Mamą, która odeszła, a jednocześnie pozostała ze mną. Obecność, spokój i mądrość Anji sprawiły, że to doświadczenie stało się pełne potrzebnego mi smutku i czułości. Anju, bardzo Ci dziękuję.”
Jakub Duszyński
“Przyjaciółka poleciła nam Anję i Instytut Dobrej Śmierci w najczarniejszych dniach – po śmierci naszej ukochanej córki, Marysi. Pogrążeni w rozpaczy spotkaliśmy wrażliwą, oddaną nam przewodniczkę, która uważnie wsłuchiwała się w nasze potrzeby i opowieści, ogarniała sprawy, o których byśmy sami nawet nie pomyśleli. Anja – wspólnie z nami – stworzyła piękną ceremonię pożegnania, na której doświadczyliśmy – mimo bólu straty – miłości, wdzięczności i poczucia wspólnoty. Z perspektywy czasu i innych, późniejszych spotkań z Anją i Instytutem Dobrej Śmierci (kręgi, indywidualne konsultacje, warsztaty), widzimy, że za działaniami Instytutu stoją nie tylko wspaniałe osoby, lecz również mądre, głęboko humanistyczne podejście do żałoby i śmierci. To piękna i bardzo potrzebna praca – dziękujemy i wspieramy całym sercem.”
Jagoda Latkowska & Jan Latkowski
“Czułość i spokój – to zawsze przychodzi mi do głowy kiedy myślę o Anji. Chwyciła mnie mocno za rękę i przeprowadziła przez najtrudniejsze dni w moim życiu. Czasem się zastanawiam czy naprawdę istnieje. Ale istnieje, na szczęście.”
Kuba Mikurda
“Dziękuję ci bardzo, Anju. Masz bardzo wyjątkowy sposób bycia obecną, który jest jednocześnie szalenie istotny ale zupełnie nie narzucający, zostawiając przestrzeń na wyartykułowanie tego, z czym najchętniej pewnie nie chcielibyśmy się mierzyć.”
Stanisław Liguziński
“Anja poprowadziła ceremonię pożegnalną mojego ojca, ale w rzeczywistości zrobiła dla nas znacznie więcej. Była wsparciem i przewodnikiem w tym bardzo trudnym emocjonalnie doświadczeniu, jakim jest pogrzeb bliskiej osoby. Pomogła nam zarówno w kwestiach technicznych i organizacyjnych, jak i poprzez swoją uważną obecność, która dawała nam otuchę.
Najpierw uważnie wysłuchała naszych opowieści o zmarłym, a następnie napisała mowę, którą odczytała w naszym imieniu przy grobie. Była pełna taktu, adekwatna w swoich działaniach i jednocześnie pewna siebie. Stworzyła atmosferę uroczystą i godną, a zarazem bardzo osobistą, ciepłą i dającą poczucie bezpieczeństwa.
To co było w moim odczuciu niezwykłe w kontakcie z nią to jej otwartość na obcowanie z najtrudniejszymi sprawami połączona ze spokojem i optymizmem. Myślę, że jej obecność i zaangażowanie miały wręcz transformujący wymiar – pomogła nam przeżyć ten trudny czas w sposób bardziej świadomy i integrujący.”
Olga Szczepańska
“Anja pomagała mi i mojej rodzinie zaplanować ceremonię pożegnalną syna. Podczas wszystkich spotkań z nami emanowała spokojem, równowagą, empatią i pogodą ducha. Uczyła nas jak normalnie mówić o śmierci i jak zorganizować takie pożegnanie, w trakcie którego wszyscy poczują bliskość osoby, której już nie ma. Pamiętam, że byłam wtedy jedną wielką raną i tęsknotą, ale kontakt z Anją był jak plaster, bandarz czy lekarstwo na ból.”
Joanna, mother of Wojtek
“Znajomy, który polecił mi warsztaty Anji nt. towarzyszenia osobie odchodzącej powiedział „zobaczysz, jak ci odczaruje śmierć”. I tak rzeczywiście się stało. Dostałam wiedzę, a przede wszystkim spokój i odwagę mówienia o śmierci z szacunkiem i jak o czymś zwyczajnym. To bardzo wzbogaciło mnie jako człowieka i jako psychoterapeutkę, dało mi wielką swobodę w rozmowie z moimi klientami. Po tym doświadczeniu naturalne było zaproszenie Anji do celebrowania pogrzebu bliskiej mi osoby. Anja była niezwykle zaangażowana w przygotowania, kreatywna w sposobach upamiętnienia zmarłego, serdeczna i bardzo delikatna. Była dla mnie nieocenionym wsparciem. Poprowadziła piękną, bardzo osobistą ceremonię. Dzięki niej doświadczyłam jak ważne dla przebiegu żałoby jest osobiste zaangażowanie w przygotowanie pogrzebu.”
After this experience, it was natural to invite Anja to celebrate the funeral of a loved one. Anja was extremely involved in the preparations, creative in the ways of commemorating the deceased, warm and very gentle. She was an invaluable support to me. She led a beautiful, very personal ceremony. Thanks to her, I experienced how important personal involvement in preparing the funeral is for the process of grieving.”
Małgorzata Wincenciak
“Anja pomogła nam pożegnać naszego syna, wspomnieć go, lepiej poznać i zrozumieć. Zrobiła to w partnerski, profesjonalny i bardzo ludzki sposób. Jestem Jej za to niezmiernie wdzięczny.”
Michał